“Als hulpverleners praten we veel: in gesprekken met cliënten of met collega’s bij het koffiezetapparaat. We luisteren naar wát er gezegd wordt, maar weinig naar hóe het wordt gezegd. En juist daar valt zoveel te zien.” Zo opent trainer Anita Verstegen Inspiration Day_ Oog op sociaal werk over non-verbaal communiceren. Een dag vol inspiratie over subtiele signalen, een andere werkhouding en het waarderen van stilte.

“Volgens mij staan de stoelen te dicht op elkaar,” begint Sarah Mutsaers van Apemanagement haar lezing. De onderzoeker en trainer bestudeert apengedrag om hiermee menselijk gedrag in groepen te duiden. “Je ziet dat mensen die elkaar niet kennen liever niet naast elkaar zitten, omdat ze dan te dicht tegen elkaar aan zitten. Daarom zit er soms een stoel tussen met een tas erop.” De bezoekers van Inspiration Day lachen om de herkenbaarheid.

Manipulerende apen
Sarah neemt iedereen mee in de wereld van apengedrag en hoe het overeenkomt met de mensenwereld. Chimpansees bijvoorbeeld liegen, bedriegen en manipuleren. Ze toont een voorbeeld van chimpansee Sonja die leert dat als ze op de ene knop drukt, ze een lekkere druif krijgt. Maar drukt ze op de andere knop, dan krijgt ze bleekselderij. De volgende dag lijkt Sonja alleen maar de – niet zo lekkere – bleekselderij te willen. “We kwamen erachter dat Sonja vooral op de verkeerde knop drukte als er soortgenoten in de buurt waren. Zo van: ‘Hier valt niets te halen!’ Pas als iedereen weg was, pakte ze weer de druiven.”

Hoe interpreteer je non-verbale signalen op de juiste manier? “Objectief observeren is lastig. We hebben immers van nature geleerd om gedrag te duiden, dus geven vaak al een invulling aan wat we zien. Observatie geeft veel informatie over hóe je kijkt. Zie je vooral dominantie, dat is dat waarschijnlijk een belangrijk onderdeel van je leven,” legt Sarah uit. “Wees je daarom bewust van je eigen aannamen, vooroordelen en interpretaties. Probeer echt objectief te kijken. Dan krijg je inzicht in gedrag, patronen en groepsdynamiek.”

Non-verbale boodschap: kennismaken zonder woorden
Het objectief observeren en het lezen van non-verbale signalen, dat is nog een hele uitdaging blijkt bij de masterclass ‘De non-verbale boodschap’. De deelnemers van deze masterclass mogen tijdens de kennismaking geen woord spreken. Ze leggen elkaar non-verbaal uit waar ze werken. Dat is geen gemakkelijke opgave. Er wordt gemopperd en de eerste deelnemers beginnen toch te praten. “Het lastige is het geven van betekenis aan de signalen die je ziet,” legt een deelnemer uit. Dat legt HAN VDO-trainer Manuela van den Beucken uit: “Je moet veel geduld hebben. De tijd nemen om na te denken over de juiste non-verbale gebaren.”

Houding: iedereen telt 
Ook het lezen van iemands houding is niet gemakkelijk blijkt bij de masterclass ‘Wat je ziet ben je zelf!’ Dankzij het onderzoek ‘samenwerking een kwestie van houding’ van Marion van Hattum (lector van de HAN) weten we meer over de rol van houding. Trainer Alletta Spreeuw laat de deelnemers kijken naar een gesprek op film van moeder, kind en twee hulpverleners. De twee hulpverleners zitten voorover gebogen, kijken vooral naar het kind en knikken veel. De moeder daarentegen probeert de aandacht van de hulpverleners te pakken, wijst naar de deur en zit onderuitgezakt. Ze is allang afgehaakt en luistert niet meer. Een deelnemers van de masterclass snapt dat wel: “Je bent geneigd de aandacht geven aan diegene die het meest kwetsbaar is.”

Luisteren naar de stilte, zie de ogen stralen
Stilte hoeft niet ongemakkelijk zijn, krijgen de deelnemers van de masterclass ‘Stilte met een knipoog’ mee. Stilte kan juist helpen om mensen de tijd te geven om na te denken. Om stil te staan bij de mooie dingen in het leven. “In de hulpverlening zijn we vaak bezig met het ‘zieke’ gedeelte, maar iedereen heeft meer in zich,” legt trainer Annette Perino uit. De deelnemers krijgen de opdracht om in stilte na te denken over een gedicht van Johann Wolfgang von Goethe. ‘Een mens moet zo mogelijk elke dag naar een liedje luisteren, een goed gedicht lezen, een mooi schilderij zien en een paar zinnige woorden uiten.’ Na de nodige stilte gingen ze in gesprek over hun favoriete lied, gedicht en schilderij. Annette: “Op deze manier laat je jouw binnenste zien aan de buitenwereld. Door te praten over jouw favorieten, laat je zien wie je bent. Je ogen stralen, de spanning verdwijnt, je houding veranderd. Iedereen heeft dit ‘gezonde’ deel in zich.” Dat willen de deelnemers wel gaan testen op hun eigen werk. “Dit ga ik zeker inzetten bij de mantelzorgers!” deelt een consulent van een Steunpunt Mantelzorg.

Dat hulpverleners veel leren van houding, gedrag en stilte, daar is iedereen het wel over eens na afloop van deze Inspiration Day. Met een frisse blik gaat iedereen weer naar huis. Bomvol inspiratie.

Over HAN VDO 
Als HAN VDO willen wij professionals in zorg en welzijn uitrusten met nieuwe informatie en inspiratie. Dit doen we met passend post-hbo onderwijs: opleidingen, cursussen, trainingen en interessante evenementen zoals Inspiration Day.

Partners

Agenda
  • Er zijn op dit moment geen activiteiten.
Nieuwsbrief

Wilt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen? Laat uw gegevens achter en ontvang voortaan onze nieuwsbrief:

Voornaam:
Achternaam:
E-mailadres: